W numerologii liczba 55, to liczba mistrzowska, symbolizująca pracowitość, potencjał intelektualny, poświecenie na rzecz nauki, rozwoju i innowacyjności. To liczba wielkich planów i ich realizacji. Potwierdzeniem tego jest przypadająca w 2015 roku 55 rocznica powstania Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku.

Tymi słowami wypowiedzianymi przez dr. inż. Jerzego Litwina, obecnego dyrektora NMM, 27 listopada, w wypełnionej po brzegi Auli Politechniki Gdańskiej, rozpoczęły się jubileuszowe obchody.

CSPI4601

Gospodarz uroczystości przypomniał, że kierowana przez niego placówka powstała z inicjatywy ludzi morza, skupionych wokół Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Morskiego. Mieli oni wizję stworzenia kompleksu obiektów, które byłyby wkomponowane w serce starego portu gdańskiego. Pod uwagę wzięto tak charakterystyczne dla Gdańska obiekty, jak Żuraw, spichlerze na Ołowiance, wysłużone nabrzeża i stare jednostki pływające. Czas pokazał, że ten nader ambitny projekt okazał się być możliwym do realizacji.

Już w 1959 r., staraniem TPMM i późniejszego pierwszego dyrektora muzeum, dr. Przemysława Smolarka, w gdańskim Dworze Artusa otwarta została wystawa pt. „Rozwój budowy statków”, zaś 1 października roku 1960, przy Muzeum Pomorskim w Gdańsku powołano autonomiczny Dział Morski, który dwa lata później przekształcił się w samodzielną instytucję – Muzeum Morskie z siedzibą w Żurawiu. Jego działalność wspierały instytucje i przedsiębiorstwa gospodarki morskiej. Pomagały one przy urządzaniu wystaw, przekazywały też eksponaty, w tym wiele o niebagatelnej wartości materialnej, historycznej i artystycznej.

Wśród podarunków były modele statków, pamiątki z rejsów polskich marynarzy, obrazy o tematyce marynistycznej. Po zabytki sięgnięto również do wód Morza Bałtyckiego i Zatoki Gdańskiej oraz Puckiej. Utworzono oddzielny dział podwodnej archeologii, który – jak dotychczas – eksplorował 70 wraków.

Wiosną 1972 roku nastąpiło otwarcie pierwszego oddziału Muzeum Rybołówstwa w Helu. Osiągnięcia muzealnicze były tak duże, że 1 października 1972 r. ówczesny minister kultury i sztuki podniósł rangę muzeum, nadając mu status instytucji narodowej pod nazwą Centralne Muzeum Morskie. Pozyskano dodatkowe fundusze i w sześć lat później zakończyła się adaptacja tzw. starej kotłowni, budynku przylegającego do Żurawia.

CSPI5534

W 1981 r. placówka wzbogaciła się o wycofany ze służby polski rudowęglowiec Sołdek, a w rok później o fregatę gdyńskiej Wyższej Szkoły Morskiej Dar Pomorza. Te jednostki pływające zaczęły pełnić rolę muzealnych oddziałów. W 1984 r. rozpoczęło działalność Muzeum Wisły w Tczewie, a pięć lat później udostępniono zwiedzającym sale ekspozycyjne w spichlerzach na Ołowiance, tj. takich jak: Panna, Miedź i Oliwski. To w nich, po dobudowaniu kolejnych spichlerzy Mała i Duża Dąbrowa, od 2000 roku mieści się główna siedziba NMM.

W 2002 r. w Kątach Rybackich otwarte zostało Muzeum Zalewu Wiślanego, a w kwietniu 2012 r., po trzech latach budowy, w miejscu dawnego Składu Kolonialnego, otwarto podwoje najnowszego i najnowocześniejszego oddziału NMM, czyli Ośrodka Kultury Morskiej.

Dyrektor Litwin powiedział, że muzeum bardzo się rozrosło, posiada już 50 tys. różnych muzealiów i jest jednym z największych na świecie. To sprawiło, że decyzją ministra kultury i dziedzictwa narodowego 10 grudnia 2013 r. placówka uzyskała status Narodowego Muzeum Morskiego.

Niezwykle intensywny był ten rok jubileuszowy. – Zorganizowaliśmy cztery międzynarodowe konferencje, w tym prestiżową archeologiczną ISBSA, jak również dostaliśmy prestiżową nagrodę Sybillę za sukcesy naukowe. Cieszyły się dużym uznaniem wystawy, m.in. „Matki i Statki” oraz „Statki, nasza pasja”. Ponadto świętowaliśmy 85-lecie podniesienia bandery na Darze Pomorza oraz kontynuowaliśmy prace przy budowie Centrum Konserwacji Wraków Statków wraz z Magazynem Studyjnym w Tczewie. Będzie to nowy oddział NMM, którego otwarcie jest planowane w marcu 2016 r., zapewnił Jerzy Litwin.

Podczas uroczystości przeczytano treść listów gratulacyjnych od nowo powołanych ministrów, kultury i dziedzictwa narodowego Jarosława Selina (w randze wiceministra) oraz gospodarki morskiej i żeglugi Marka Gróbarczyka (w randze ministra).

CSPI4589

List w imieniu Ministra Gospodarki Morskiej odczytała Anna Stelmaszyk-Świerczyńska

Następnie głos zabrali goście związani z NMM. Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz docenił wszystkich dyrektorów NMM, wraz z Pawłem Zbierskim, żołnierzem AK i podarował muzeum duży obraz o tematyce marynistycznej oraz zwrócił uwagę na najbardziej cenny zabytek muzealny, jakim są wypisane przez Arama Rybickiego tablice z 21 postulatami Solidarności z 1980 roku.

CSPI4629

Wicemarszałek pomorska Hanna Zych-Cisoń odczytała list marszałka Mieczysława Struka, który z zadowoleniem odniósł się do budowy Centrum Konserwacji Wraków Statków wraz z Magazynem Studyjnym w Tczewie. Otwarcie tego nowego oddziału planowane jest na marzec 2016 roku.

CSPI4652

Wicemarszałek RP Bogdan Borusewicz wspomniał, że jest szczególnie związany z NMM, bo na „Sołdku” znajdował schronienie podczas strajków w roku 1980.

CSPI4663

Wiceprezydent Gdyni ds. rozwoju Marek Stępa z zadowoleniem przyjął koncepcję budowy Muzeum Żeglarstwa na końcu Nabrzeża Pomorskiego.

 

Prezes Towarzystwa Przyjaciół NMM w Gdańsku dr Fryderyk Tomala docenił zaangażowanie 230 pracowników zatrudnionych we wszystkich muzealnych placówkach Na rzecz muzeum przekazał obraz z wizerunkiem nabrzeża oraz dwie nowe książki pt. „Bolesława Kasprowicza – biografia”, (jednego z 16 założycieli Towarzystwa Przyjaciół NMM) pod redakcją Romana Kolickiego oraz „1958 – Będzie Muzeum” autorstwa red. Pawła Janikowskiego.

CSPI4709

Prezes Towarzystwa Przyjaciół „Daru Pomorza” kpt. ż. w. Stefan Krella, wspomniał, iż Towarzystwo liczy obecnie 394 członków. Cumującą na stałe od 1982 roku przy Nabrzeżu Pomorskim w Gdyni 106-letnią fregatę odwiedza rocznie około 100 tys. osób. Jest ona miejscem licznych spotkań ludzi morza, ślubów, a także wodowań książek o tematyce marynistycznej.

Wiceprezes Towarzystwa Przyjaciół Statku-Muzeum Sołdek dr Witold Kuszewski, wspomniał, że Towarzystwo istnieje od 1982 roku, a pierwszym jego szefem był prof. Jerzy Doerffer. Od 2007 roku mają tytuł organizacji pożytku publicznego i można na nią odpisywać 1 procent podatku. Sołdka odwiedza rocznie około 40 tys. osób. Niebawem kolejna ładowni będzie przystosowana do celów wystawienniczych

Prezes Polskiego Towarzystwa Nautologicznego prof. dr kpt. ż.w. Daniel Duda przypomniał, że jego towarzystwo powstało 60 lat temu. NMM przypomina powrót Polski nad morze po 123 latach niewoli. Jest ono strażnikiem polskiej myśli morskiej. Na ręce dyr. Litwina przekazał m.in. medal wybity z okazji 65 rocznicy Zaślubin Polski z Morzem.

CSPI4785

Dziekan Wydziału Oceanologii i Okrętownictwa Politechniki Gdańskiej prof. dr hab. inż. Marek Dzida docenił duże związki łączące NMM z politechniką. Studenci odbywają praktyki w muzeum, a jego pracownicy prowadzą wykłady na wyższej uczelni. Dziekan Dzida na ręce dyrektora Litwina przekazał wydziałowy srebrny medal im. prof. Jerzego Doerffera, który jak dotychczas otrzymało 9 osób.

W imieniu Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni Andrzeja Królikowskiego – jego zastępczyni ds. technicznych Anna Stelmaszyk-Świerczyńska, zaapelowała o kontynuację współpracy z NMM w eksploracji wielu wraków leżących na dnie Bałtyku i Zatoki Gdańskiej.

Przewodniczący Starszych Mechaników Morskich Adam Ludwik Stróżyk, przyznał się że w 1972 roku zamustrował na rudowęglowca „Sołdek” i na nim szuflował węgiel do kotła. A ten, jak na tamte czasy, bardzo nowoczesny statek, z napędem opracowanym na PG, spalał na dobę 24 tony węgla. Pływał na trasie Szczecin porty Danii. Przeszedł drogę od szmuglarstwa po dziedzictwo narodowe.

Dziesięciu osobom wręczono medal Towarzystwa Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego, projektu Dobrochny Surajewskiej. Medale w ilości 200 sztuk wykonała w listopadzie 2015 roku Mennica Narodowa. Medale otrzymali: Wicemarszałek Senatu Bogdan Borusewicz, Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz, Prezes zarządu Remontowa Holding Piotr Soyka, z Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Janina Mentrak, Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej kontradmirał Piotr Stocki, Prorektor ds. kształcenia PG dr hab. Marek Dzida, Prezes Polskiego Towarzystwa Nautologicznego prof. Daniel Duda, Dyrektor Urzędu Morskiego w Słupsku Tomasz Bobin, Prezes Zarządu Promare Sp. z o. o. Władysław Jaszowski oraz ksiądz Edward Pracz, Koordynator Regionalnego Apostolstwa Ludzi Morza dla Europy.

CSPI4716

Od lewej: Bogdan Borusewicz, Janina Mentrak, Piotr Stocki, Marek Dzida i Daniel Duda

W auli PG, z ponad 200 gości, wielu osobiście złożyło dyrektorowi Jerzemu Litwinowi życzenia pomyślności w dalszym rozwoju kierowanej przez niego muzealnej placówki.

Wieczór uświetnił koncert muzyki kameralnej w wykonaniu zespołu OBOE4STRINGS. W programie: W. A. Mozart, C. Debussy, G. Gershwin, A. Piazzolla

Włodzimierz Amerski

Zdjęcia: Cezary Spigarski