Siedemdziesiąt jeden lat temu na kołobrzeskiej plaży stanęli żołnierze I Armii Wojska Polskiego. Po ciężkich kilkunastodniowych walkach próbowali słony smak wody morskiej. Wielu z nich po raz pierwszy. Około godziny osiemnastej zorganizowano uroczystości zaślubin z morzem. Poprzedziła je msza święta polowa odprawiona przez kapelana Alojzego Dudka. Potem przemówienie wygłosił zastępca dowódcy I Armii WP płk  Piotr Jaroszewicz. Na parapet falochronu wschodniego wszedł kapral Franciszek Niewidziajło i wygłosił historyczne już słowa: Przyszliśmy, Morze… Przysięgamy, że Cię nigdy nie opuścimy. Rzucając ten pierścień w Twe fale biorę z tobą ślub, ponieważ Tyś było i będziesz nasze…”. Wypowiadając te słowa wrzucił obrączkę zaślubinową w fale Bałtyku.

Tyle historii. Do dziś w Kołobrzegu celebruje się tradycje i czci bohaterów tamtych dni. 17 marca na Cmentarzu Wojennym odbył się apel poległych. W obecności sztandarów, kompanii honorowej wystawionej przez 8 Batalion Remontowy, Orkiestry Reprezentacyjnej Sił Powietrznych z Koszalina zaproszonych gości, a przede wszystkim uczestników walk, meldunek o gotowości przyjął zastępca szefa sztabu generalnego WP gen bryg. Jan Dziedzic. Wygłoszone zostały okolicznościowe przemówienia: przez przedstawiciela ministra urzędu ds. kombatantów i osób represjonowanych płk  Zbigniewa Krzywosza, wicewojewodę zachodniopomorskiego Marka Subocza, prezydenta Kołobrzegu Janusza Gromka. Modlitwę za poległych odmówił kapelan garnizonu ks. kmdr por. Witold Kosiński. Po salwie honorowej delegacje złożyły wieńce przy Pomniku Chwały i pozostałych miejscach pamięci.

KASINSKA (003)

Kwiaty składała m.in. delegacja Kompanii Batalionu Wachty Obrony Narodowej Niemiec. Cmentarz Wojenny powstał w latach 1948 – 1963. Przeniesiono na niego ekshumowane zwłoki żołnierzy polskich i radzieckich, pochowanych w trakcie walk o Kołobrzeg w licznych mogiłach porozrzucanych po mieście i w jego okolicach. Łącznie na cmentarzu pochowano około 1450 poległych żołnierzy polskich i 260-400 czerwonoarmistów. Swoje mogiły mają tu również dwaj piloci niemieccy, których szczątki odnaleziono w rozbitym przy główkach portu samolocie. Wieczorem odbyło się spotkanie, podczas którego wręczono patenty na pierwszy stopień oficerski oraz nadano odznaczenia państwowe i resortowe. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski  otrzymał Jerzy Lewicki ze Związku Sybiraków. Bardzo wzruszającym momentem było spotkanie Stefanii  Myśliwskiej i Jerzego Lewickiego, którzy dzieciństwo spędzili w tym samym domu dziecka w Małej Minuszy w Krasnojarskim Kraju. Do dzisiaj nic o sobie nie wiedzieli, a minęło przecież ponad siedemdziesiąt lat.

KASINSKA (004)W drugim dniu obchodów – 18 marca odbyło się ślubowanie jungów Ligi Morskiej i Rzecznej. Prowadzący uroczystość Andrzej Hładki przypomniał genezę ceremonii. W 2000 roku z inicjatywy nieżyjącego już komandora Ryszarda Grabkowskiego zorganizowano pierwsze ślubowanie młodzieży ze szkolnych kół LMiR. Odbyło się ono w rejonie Pomnika Zaślubin Polski z Morzem. Od tego czasu scenariusz jest stale urozmaicany. Podczas minionych uroczystości sztandary otrzymywały Komendy: Państwowej Powiatowej Straży Pożarnej i Powiatowej Policji. Punktualnie o godzinie jedenastej na Bulwar Jana Szymańskiego przymaszerowały: Kompania Honorowa Zespołu Szkół Morskich i Orkiestra Morskiego Oddziału Straży Granicznej z Gdańska pod dowództwem kpt. SG Jarosława Rywalskiego. Z prawej strony pomnika stanęli weterani walk i młodzież, z lewej zaproszeni goście. Na stopniach rozmieściły się poczty sztandarowe. W tle umieszczono znaki Ligi Morskiej i Rzecznej z nazwami miejscowości z których przybyli jungowie. W tym roku było dziewiętnaście grup: z Wyszkowa, Łap, Tomaszowa Mazowieckiego, Gdańska, Gdyni, Bielska Białej, Brańszczyka, Sandomierza, Wrocławia, Olsztyna, Mścic, Sławy i oczywiście z Kołobrzegu. Dowódca uroczystości Radosław Froncala podał komendę baczność i złożył meldunek staroście kołobrzeskiemu Tomaszowi Tamborskiemu. Po przeglądzie i przywitaniu odegrano hymn państwowy.

KASINSKA (020)

Szczególnie honorowo witano kombatantów, uczestników walk, których w tym roku przyjechało trzynastu: płk Jan Muszyński, płk Jan Szyszkowski, płk Leon Bodnar, płk Franciszek Jasiński, płk Józef Kuźmiak, ppłk Klemens Bogdan Rydzio, mjr Tadeusz Chłopicki, kpt. Władysław Kazieczko, por. Tadeusz Olszewski, por. Stanisław Świderski, por. Franciszek Gretkiewicz, por. Józef Kwiatkowski, por. Piotr Gubernator.

Następnie głos zabrał prezes Ligi Morskiej i Rzecznej kpt. ż. w. dr Andrzej Królikowski. Podkreślił związki i symbolikę zaślubin zarówno tych w Pucku w 1920 roku i tych kołobrzeskich w 1945. Zwrócił uwagę na wielkie inwestycje: terminal gazowy LNG w Świnoujściu i projekt kanału żeglownego przez Mierzeję Wiślaną. Swoje wystąpienie zakończył słowami: ,,zaślubiny z morzem, łączące Puck z Kołobrzegiem, w symboliczny sposób powinniśmy coroczne odnawiać, pamiętając o niezmiennie aktualnym zawołaniu Stanisława Staszica – ,,Trzymajmy się morza!„.

Kołobrzeg 18.03 2016 r. fot. K. Ratajczyk (4)

Nadszedł moment na wyróżnienia. Krzyżem Ligi Morskiej i Rzecznej Pro Mari Nostro uhonorowano członków Związku Harcerstwa Polskiego.

KASINSKA (032)

Harcmistrz Wojciech Brzechowski – długoletni instruktor i wychowawca wielu pokoleń żeglarzy Chorągwi Rzeszowskiej, drużynowy, Komandor Rzeszowskiego Ogniwa Harcerskiego Kręgu Morskiego, inicjator i komodor wyprawy żeglarskiej Dunajem do Morza Czarnego, organizator wielu rejsów śródlądowych i morskich, pomysłodawca i realizator ufundowania Rzymskokatolickiej Parafii w Chersoniu (Ukraina) dzwonu „Generał Zaruski” w mieście, w którym zmarł Generał Mariusz Zaruski. Dzwon transportowany był na pokładzie flagowej jednostki ZHP S/Y „Zawisza Czarny II” w specjalnym rejsie z tej okazji, inicjator i organizator morskiego pogrzebu gen. Zaruskiego w miejscu zatopienia „Zawiszy Czarnego I” w wodach Zatoki Puckiej oraz pogrzebu w Zakopanem na cmentarzu zasłużonych na Pęksowym Brzysku.

Harcmistrz Maciej Grzemski – długoletni instruktor Chorągwi Warmińsko – Mazurskiej, założyciel i Komendant Szczepu Harcerskich Drużyn Wodnych i Żeglarskich przy Harcerskim Ośrodku Wodnym „Bryza” w Olsztynie, Komendant HOW „Bryza”, Retman Hufca ZHP „Rodło” w Olsztynie, Pilot Chorągwi Warmińsko – Mazurskiej w Olsztynie, drużynowy XV Grunwaldzkiej Harcerskiej Drużyny Wodnej „Kliper”, członek Rady Kręgu, a następnie wicekomandor Harcerskiego Kręgu Morskiego przy Centrum Wychowania Morskiego w Gdyni.

Podharcmistrz Jerzy Sochacki – Kapitan Żeglugi Wielkiej, były współpracownik Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni, członek Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, długoletni członek Harcerskiego Kręgu Morskiego. Działacz duszpasterstwa ludzi morza „Stella Maris”. Odznaczenia wręczył prezes LMiR, a gratulacje składali Marek Padjas, Włodzimierz Grycner, Ryszard Siekanowicz i Lesław Wojtasik.

Po wyróżnieniach poczet sztandarowy Ligi Morskiej i Rzecznej przemieścił się na główne miejsce uroczystości, a  jungowie kierowani przez Gabrielę Antos z Zespołu Szkół Morskich zajęli miejsca po jego obu stronach. W lewych dłoniach trzymali ligowe banderki, zaś prawe unieśli do złożenia przysięgi. Wszyscy zebrani przyjęli postawę zasadniczą. Wiceprezes Ligi Morskiej i Rzecznej Marek Padjas zaczął czytać Rotę ślubowania:

KASINSKA (045)

,,Składając hołd pamięci tych,

którzy w przeszłości dla Polski

na morzu walczyli i ginęli

Brzegu naszego bronili,

zręby naszej gospodarki morskiej budowali.

Uroczyście ślubuję:

Stać zawsze na straży polskiego morza,

wartość pracy polskiej na morzu

nieustannie i wytrwale pomnażać,

czynem ofiarnym morzu i Polsce

w każdej służyć potrzebie”,

Ta uroczysta chwila zakończona została odegraniem i odśpiewaniem ,,Hymnu do Bałtyku”. Po ślubowaniu młodzież w towarzystwie burmistrza Pucka Hanny Pruchniewskiej, zastępcy prezydenta Kołobrzegu Jacka Woźniaka oraz prezesa LMiR Andrzeja Królikowskiego pomaszerowali nad brzeg Bałtyku. Tam zamoczono ligowe banderki i flagi miejskie w morskiej wodzie. Ten gest na trwałe wpisał się w scenariusz uroczystości, a obecność burmistrz Pucka nie jest wcale symboliczna. Świadczy przede wszystkim o tym, że oba wydarzenia powinny dla Polski być jednakowo ważne.

KASINSKA (062)

Po powrocie wszyscy stanęli na stopniach pomnika i kilkukrotnie zawołali ,,Trzymajmy się morza!”. Ta część uroczystości zakończyła się złożeniem kwiatów i zapaleniem zniczy.

KASINSKA (081)

KASINSKA (082)

Następnie wszyscy w szyku zwartym przemaszerowali w okolice latarni morskiej. Tu oddano hołd kapralowi Franciszkowi Niewidziajle i komandorowi Stanisławowi Mieszkowskiemu, pierwszemu kapitanowi portu Kołobrzeg. Prezes kołobrzeskiego oddziału LMiR Antoni Szarmach wygłosił okolicznościowe przemówienie. Przy tablicy umieszczonej na Falochronie im kpr. Franciszka Niewidziajły kwiaty złożył wnuk Roman Frankiewicz z delegacją  młodzieży. Jungowie otrzymali ligowe legitymacje i odznaki. Orkiestra MOSG zaprezentowała swoje muzyczne umiejętności. Na skwerze zorganizowano również stoiska Muzeum Oręża Polskiego, wojska i grup rekonstrukcyjnych gdzie można było obejrzeć umundurowanie i uzbrojenie żołnierzy z okresu walk o miasto.

KASINSKA (098)

Po części oficjalnej wszyscy udali się na uroczysty obiad. Ligowiec z Sandomierza Waldemar Budzyń sprawił odznaczonym harcerzom nie lada niespodziankę wręczając im wspaniały tort z napisem ,,Pro Mari Nostro”. Wieczorem w Regionalnym Centrum Kultury odbył się okazjonalny koncert Kołobrzeskiej Orkiestry Zdrojowej i tercetu wokalnego Majol.

Kołobtzeg  18.03. 2016 fotr. K. Ratajczyk (1)

Trzeci dzień obchodów rozpoczęto już o godzinie dziewiątej. Wojskowy Oddział PTTK w Kołobrzegu już po raz pięćdziesiąty zorganizował jubileuszowy ogólnopolski rajd PTTK „Szlakiem Walk I Armii WP o Kołobrzeg”. Trasa wiodła od Klubu Garnizonowego przez miejsca związane z ważnymi faktami z marca 1945 roku. Uczestnicy obejrzeli również rekonstrukcję ostatniego epizodu związanego z dojściem żołnierzy nad brzeg morski z zatknięciem biało-czerwonej flagi w Bałtyku. Inscenizację zorganizowała Grupa Rekonstrukcji Historycznej (Nałęcz) przy Klubie Wojskowym 7. Brygady Obrony. Zakończenie rajdu odbyło się w Karczmie Solnej. Pierwsze miejsce zdobyła drużyna LMiR ze Sławy, drugie LMiR Gdańsk. Szóste przypadło Zarządowi Głównemu LMiR.

KASINSKA (123)

O godzinie 13.00 w Regionalnym Centrum Kultury odbyło się spotkanie dedykowane jubileuszowi biegu zaślubin z morzem. Było okazją do wręczenia wyróżnień m.in. przyznanych przez władze samorządu województwa. Cztery Odznaki Honorowe Gryfa Zachodniopomorskiego. Złota trafiła do stowarzyszenia „Bieg Zaślubin” w Kołobrzegu, a srebrne otrzymali: Ryszard Kaliciński, Andrzej Wyganowski i Zbigniew Malinowski.

Początki biegowych zmagań w Kołobrzegu sięgają 1987 roku. Ich celem jest nie tylko uczczenie walk o miasto i aktu zaślubin Polski z morzem, ale także popularyzacja biegania wraz z promocją czynnego wypoczynku. Wspomnienia przywołała okolicznościowa wystawa fotograficzna artysty fotografika, członka ZG LMiR Kazimierza Ratajczyka.

krzysztofiak (4)W niedzielę na sportowo Kołobrzeg uczcił rocznicę zaślubin Polski z morzem. Trzydziesty zorganizowany z tej okazji bieg odbył się jak zawsze w międzynarodowej obsadzie. Rywalizację, do której zgłosiło się ponad 1200 uczestników przeprowadzono w Parku Nadmorskim. Dwa pierwsze miejsca przypadły zawodnikom z Kenii, natomiast pozostałe miejsca, bo aż dziewięć, zajęli biegacze z Ukrainy. Pierwszy Polak dobiegł do mety na 12 miejscu, a był nim Piotr Pobłocki.

krzysztofiak (6)

Również sportowcy uczcili pamięć walczących żołnierzy składając kwiaty przy Pomniku Sanitariuszki. Cztery marcowe, ważne dla Kołobrzegu dni przeszły do historii. Wszystkie zorganizowane imprezy poświęcono tym pamiętnym zdarzeniom z 1945 roku. W świetle światowych i europejskich wydarzeń powinniśmy o tym pamiętać.

Marek Padjas

Zdjęcia: Elżbieta Kasińska, Zbigniew Krzysztofiak, Kazimierz Ratajczyk, Zenon Mielnik