4 kwietnia 2016 roku odbyło się oficjalne otwarcie Muzeum Rybołówstwa w Helu, po przeprowadzeniu przez Muzeum kapitalnego remontu oraz modernizacji Oddziału i wykonaniu nowej aranżacji wystawy stałej. 5 kwietnia helski oddziału Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku, po trzech latach, zostanie otwarty dla zwiedzających.

CSPI5927

Trzeba powiedzieć, że na otwarcie Muzeum Rybołówstwa przyjechało wielu przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego, wśród gości senatorowie RP: Bogdan Borusewicz (Wicemarszałek Senatu RP) oraz Sławomir Rybicki

CSPI5892

Wszystkich przywitał dyrektor Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku dr Jerzy Litwin. „Witam państwa w murach najstarszej budowli na Półwyspie Helskim. Dzisiejsza uroczystość wpisuje się w obchody 1050. rocznicy chrztu Polski.” Mówił, jak ważną rolę w dojściu Polski do Europy miał ten fakt, i jak wielką rolę w naszej świadomości odegrał. Zauważył, że wśród 12 uczniów Chrystusa było aż czterech rybaków… Jak powiedział, chrześcijańskie myśli dotarły i na Hel, gdzie już w świetle zapisów dokumentalnych w 1417 roku, pierwszym patronem wówczas budynku kościelnego (dzisiaj muzeum właśnie) został Święty Piotr. Przypomniał związki Helu z chrześcijaństwem, gdzie miasto poprzez swą zależność (patronat) od Gdańska uznawało luteranizm, wyznawany przez prawie wszystkich mieszkańców miasta; natomiast kaszubska ludność zamieszkująca Półwysep wyznawała religię Rzymsko-Katolicką. Dopiero po roku 1920 katolicyzm stał się tutaj dominującym. Dyrektor przypomniał też, jakie koleje losu spotkały to miejsce (czytaj poniżej – dop. red.). Podkreślił też, że środki na remont wpłynęły z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zaznaczając, że jeszcze nie zostały do końca zużyte i przybędzie w muzeum ciekawych rzeczy i rozwiązań interaktywnych. Oczywiście wszystkim pracownikom Narodowego Muzeum Morskiego za ich zaangażowanie i wysiłek włożony w przygotowanie obiektu, i całej wystawy dyrektor serdecznie podziękował

Budynek

Muzeum Rybołówstwa w Helu – oddział Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku –  mieści się w zabytkowym poewangelickim kościele pod wezwaniem św. Piotra i Pawła. Najstarszy zachowany w mieście budynek powstał w XV w, a w latach 1525-1945r. był świątynią lokalnej Gminy Ewangelickiej. Zdewastowany w trakcie działań wojennych, został przeznaczony pod koniec lat 50 XX w. do rozbiórki, od której uchroniła go decyzja Konserwatora Zabytków w Gdańsku o zaadaptowaniu świątyni na siedzibę lokalnej wystawy rybacko – przyrodniczej. W 1972 r. obiekt przekazano Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku.

IMG_8828 (004)

Ceglana bryła gotyckiego kościoła przykryta ceramicznym dachem nadaje panoramie miasta charakterystyczną i niepowtarzalną formę. Elewacja frontowa budynku zwieńczona jest odnowioną drewnianą wieżą widokową, o wysokości ok. 21 m, z której roztacza się piękna panorama na miasto, port i Zatokę Gdańską. Wokół budynku znajduje się skansen tradycyjnych łodzi rybackich. – Muzeum Rybołówstwa to symbol Helu i jedno z najlepiej rozpoznawalnych miejsc na Półwyspie Helskim. Ma charakterystyczną formę i ciekawą historię. Helanie są bardzo z tym miejscem zżyci i dlatego cieszymy się, że po wielu latach został ukończony remont, modernizacja budynku i mamy nową wystawę stałą – opowiada Tadeusz Muża, kierownik Muzeum Rybołówstwa w Helu.

CSPI5809

Pierwszy z lewej dyrektor Tadeusz Muża

CSPI5939

Głos zabrał wicemarszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz. Opowiedział o swoich bardzo pozytywnych wrażeniach po wcześniejszym obejrzeniu zbiorów i wystawy w muzeum. Jak powiedział: „widziałem na całym świecie wiele różnych wystaw, ta jest bardzo dobra…” Po czym pogratulował dyrektorowi obiektu Tadeuszowi Muży oraz Jerzemu Litwinowi i wszystkim jego pracownikom

CSPI5958

Zakres wykonanych prac remontowych krótko omówił z-ca dyrektora NMM Szymon Kulas

CSPI5976

W imieniu Jarosława Sellina, sekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który nie mógł uczestniczyć w otwarciu, odczytany został list gratulacyjny

CSPI5988

Burmistrz Helu Klemens Kohnke

 

CSPI6066

Dariusz Chmielewski, Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków

CSPI6071

Pamiątkowe medale Towarzystwa Przyjaciół NMM wręczali jego prezes Fryderyk Tomala wraz z Jerzym Litwinem

CSPI6180

Atrakcja otwarcia – koncert operowy – pięknie wykonanych pieśni ludowych

Remont

Zabytkowy obiekt Muzeum Rybołówstwa, w którym nie prowadzono żadnych większych prac remontowych od lat 70-tych XX w. był w złym stanie technicznym, a specyficzne warunki klimatyczne panujące na Półwyspie Helskim nie sprzyjały kondycji budynku. W 2013 roku, dzięki pozyskaniu dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przeprowadzono w oddziale prace remontowo – konserwatorskie, obejmujące wymianę pokrycia dachowego na nową dachówkę ceramiczną typu „mnich-mniszka”, wzmocnienie i zabezpieczenie drewnianych elementów konstrukcji obiektu przed dalszą degradacją (w tym przede wszystkim przeprowadzono roboty remontowe związane z konserwacją wieży widokowej), rewaloryzację i konserwację wszystkich elewacji ceglanych oraz innych detali budynku. W 2014 roku miały miejsce prace związane z instalacją windy w budynku. W tym samym roku, podczas remontu prezbiterium, została odkryta zabytkowa polichromia, pochodząca z XIX/XX wieku. Niezbędnym stało się pozyskanie nowych środków na jej zabezpieczenie oraz konserwację glifu okiennego i wybranych fragmentów fryzu.

CSPI6067

W 2015 roku w obiekcie zmodernizowano  lub wykonano nowe instalacje wewnętrzne: sanitarne, elektryczne, SSWiN, CCTV oraz systemów przeciwpożarowych, a także zbudowano nad częścią prezbiterium przeszkloną emporę oraz  przystosowano poddasze budynku do wykorzystania w celach wystawienniczych. Poszerzona została też przestrzeń ekspozycyjna, przeznaczona na wystawy czasowe – mówi Anita Bober, główny Specjalista ds. Inwestycji i Remontów w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku.

Wystawa stała

Wystawa stała w Muzeum Rybołówstwa – Oddziale NMM w Helu nosi tytuł „Dzieje rybołówstwa na wodach Zatoki Gdańskiej”. Została zrealizowana według scenariusza przygotowanego przez dyrektora NMM dr inż. Jerzego Litwina. Autorem projektu aranżacji plastycznej jest prof. Aleksander Widyński z ASP w Gdańsku, a projekt zrealizowali Barbara i Aleksander Widyńscy.

Po ostatniej przebudowie powierzchnia wystawiennicza została powiększona o emporę stanowiącą przedłużenie pierwszego piętra w przestrzeni dawnego prezbiterium – mówi dyrektor NMM, dr inż. Jerzy Litwin –  Znajdującą się tu galerię marynistyczną tworzą obrazy z muzealnych zbiorów, obok prezentacji materialnej kultury rybaków słowińskich. Jej elementem jest żaglowa łódź rybacka, tzw. czołn łebski, którą porównać można z podwieszoną do stropu morską łodzią rybacką z Mechelinek. Na emporze ustawiony jest także ocalały z pożogi wojennej model wotywny fregaty z XVIII wieku, który dawniej zdobił wnętrze świątyni.

CSPI5795

Wystawa prezentuje w ujęciu chronologicznym szereg zagadnień związanych z tradycyjnym rybołówstwem i szkutnictwem kaszubskim, dziejami samego Helu, historią polskiego rybołówstwa morskiego i z ekologią Bałtyku. Przedstawiane zagadnienia ilustrują mapy, archiwalne zdjęcia i najciekawsze eksponaty ze zbiorów muzealnych – nie tylko Oddziału Rybołówstwa, spośród których wybrano ponad 200, ale także z innych działów Muzeum.

Używane do połowu ryb w połowie XX w sprzęty i narzędzia przybliża diorama, która przedstawia scenę z dawnej przystani rybackiej, z typowymi jej elementami rozmieszczonymi na piasku plaży, w tym żaglową łodzią rybacką z Jastarni. Centrum zrekonstruowanego warsztatu szkutniczego zajmuje zatrzymana w fazie budowy kaszubska łódź rybacka.

CSPI5816

Sztuka i edukacja

Na pierwszym piętrze, w Muzeum Rybołówstwa, mieścić się będzie również galeria obrazów, dedykowanych tematyce morskiej – W naszym helskim oddziale chcieliśmy zaprezentować prace artystów, którzy swoje życie artystyczne lub jego część związali z  Półwyspem Helskim. Są to dzieła Stanisława Kamockiego, Michaliny Krzyżanowskiej, Władysława Lama i Henryka Uziembło – mówi dr Monika Jankiewicz-Brzostowska z Działu Sztuki Marynistycznej NMM – Półwysep Helski inspirował malarzy, bo jest niezwykle wdzięcznym tematem zarówno dla kolorystów, jak i impresjonistów. Wielu marynistów właśnie Hel i okolice uczyniło tematem przewodnim części swych prac.

Pod koniec roku 2016 helską wystawę uzupełnią nowoczesne stanowiska interaktywne, w tym symulator przechyłów kutra rybackiego, które umożliwią zwiedzającym doświadczalne poznanie niektórych zagadnień związanych z tematyką rybacką. – Stanowiska edukacyjne na pewno urozmaicą naszą ofertę edukacyjną – mówi Krystyna Stubińska, kierownik Działu Edukacji NMM – Po trzech latach mamy niedosyt Helu i  dużo pomysłów na zajęcia i warsztaty dla dzieci i młodzieży. W tym roku w Muzeum Rybołówstwa odbędą się zajęcia dla uczniów szkół specjalnych w ramach Programu Kultura Dostępna, szykujemy się też na helską Noc Muzeów i mamy nadzieję na współpracę ze szkołami z regionu.

Współpraca

O współpracy mówi również Szymon Kulas, zastępca dyrektora NMM – Część z naszych oddziałów jest poza Trójmiastem i dlatego dobre stosunki ze szkołami, organizacjami, władzami regionu są kluczowe dla Muzeum – Bardzo sobie chwalimy współpracę z Urzędem Miasta Helu – to przykład idealnej synergii na linii miasto-instytucja kultury. Dla helan Muzeum Rybołówstwa to coś więcej niż muzeum: to miejska ikona, najstarszy budynek, były kościół. Takie miejsca generują bardzo pozytywne emocje. Przez remont i modernizację, chcieliśmy podkreślić, jak bardzo jest ono ważne i dla nas – ludzi spoza Helu, ale przez Muzeum, z Helem związanych.

Aleksandra Pielechaty

Zdjęcia i komentarz: Cezary Spigarski