Siedem referatów, dwa filmy i ponad setka uczestników z całej Polski – tak wyglądała konferencja „Mariusz Zaruski – życiorys morzem pisany”, która 8 kwietnia odbyła się w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku.

Konferencja zorganizowana została przez Pomorski Związek Żeglarski i Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, w związku z obchodami Roku Zaruskiego, który ogłosił Polski Związek Żeglarski. Wybór daty – 8 kwietnia – nie był przypadkowy, tego dnia w 1941 roku, generał zmarł w więzieniu NKWD w Chersoniu.

Sesja odbywała się pod honorowym patronatem Jarosława Sellina, sekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który w liście zaadresowanym do uczestników podkreślił gorący patriotyzm generała, jego miłość do morza i gór, a przede wszystkim wielkie zaangażowanie w pracę z młodzieżą.

Od lewej: Radosław Paternoga (NMM), Bogusław Witkowski, prezes Pomorskiego Związku Żeglarskiego i Janusz Marek Taber (YKP)

W wydarzeniu wzięło udział blisko 120 osób przybyłych z całej Polski – m.in. Gdyni, Gdańska, Poznania, Sandomierza, Zielonej Góry, Pucka, Elbląga, Tczewa, Łowicza, Siedlec, Warszawy, Chojnic, Olsztyna, Karpacza, Kolbud i Bielanki.

Dyrektor Narodowego Muzeum Morskiego, gospodarza wydarzenia – dr Jerzy Litwin

Zanim usłyszeliśmy pierwsze wystąpienie, Janusz Marek Taber, komandor Yacht Klubu Polski, wręczył Komandorię, najwyższe klubowe odznaczenie Bogusławowi Witkowskiemu, prezesowi Pomorskiego Związku Żeglarskiego, a następnie przekazał na ręce Jerzego Litwina, dyrektora Narodowego Muzeum Morskiego, oryginał dyplomu, w którym Yacht Klub Polski przyznaje Mariuszowi Zaruskiemu godność komandora honorowego.

Słuchaczy do biografii generała wprowadził film „Pierwszy żeglarz Rzeczypospolitej” z 1990 roku. W półgodzinnym dokumencie można było nie tylko zobaczyć przedwojenne materiały z rejsów na „Zawiszy Czarnym”, ale również usłyszeć wspomnienia słynnych podkomendnych Mariusza Zaruskiego – m.in. Witolda Bublewskiego i Michała Sumińskiego.

Pierwszy referat wygłosił Mirosław Kuklik (prezentacja – kilknij), dyrektor Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy i kurator zorganizowanej w 2007 roku wystawy „Mariusz Zaruski – człowiek dwóch żywiołów.” Jego wystąpienie poświęcone było niezbyt udanej działalności politycznej generała, m.in. jako starosty powiatu morskiego. Okazuje się, że nie lubił pracy biurowej i często popadał w konflikty ze współpracownikami.

Michał Puszkarski (prezentacja – kliknij), kierownik Działu Edukacji i Promocji w Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, przedstawił eksponaty Muzeum związane z generałem. Najwięcej zainteresowania wzbudziły szkice i rysunki Mariusza Zaruskiego o charakterze marynistycznym, często później wykorzystywane w jego książkach.

Wśród wielu talentów i zainteresowań generała było również dziennikarstwo. Przybliżył je Marek Słodownik, publicysta i pomysłodawca Roku Zaruskiego. Omówił przedwojenną polską prasę marynistyczną i współpracę, często burzliwą, generała z poszczególnymi tytułami.

Radosław Paternoga, kustosz w Dziale Historii Wychowania Morskiego Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku opowiedział z kolei o pamiątkach związanych z Mariuszem Zaruskim w zbiorach NMM. Oprócz rysunków i szkiców w referacie znalazło się miejsce na omówienie korespondencji i notatek generała, w tym np. jego problemów z wydawaniem książek.

Bardzo ważnym i do dzisiaj najczęściej wspominanym elementem działalności Mariusza Zaruskiego było wychowanie morskie. Dariusz Małszycki (prezentacja – kilknij), kustosz z Działu Historycznego Muzeum Miasta Gdyni, badacz przedwojennego gdyńskiego harcerstwa, właśnie temu poświęcił swój referat. Muzealnik przybliżył m.in. działalność generała jako głównego instruktora szkoleniowego w Jastarni.

Najbardziej charakterystyczną spuścizną po Mariuszu Zaruskim jest żaglowiec, który od 1946 roku pod nazwą „Generał Zaruski” służy wychowaniu morskiemu. Uczestnicy konferencji najpierw obejrzeli film „Drugie życie generała”, poświęcony odbudowie jednostki przez miasto Gdańsk, a później posłuchali opowieści jej kapitana Jerzego Jaszczuka (prezentacja – kilknij).

Od lewej: Kapitan Jerzy Jaszczuk i Jan Kulas (poseł na Sejm RP I, III, VI i VII kadencji w latach: 1991–1993, 1997–2001, 2007–2011, 2015)

Ostatnie wystąpienie na konferencji należało do autora niniejszego tekstu, pracownika Pomorskiego Związku Żeglarskiego i doktoranta historii na Uniwersytecie Gdańskim. Mówiłem o tym, jak Mariusz Zaruski był upamiętniany po śmierci, zwróciłem też uwagę na to, że środowisko żeglarskie nawet w okresie PRL-u nie zapomniało o generale, a pamięć o nim była i jest żywa.

Organizatorem konferencji był Pomorski Związek Żeglarski i Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku. Odbyła się ona pod honorowym patronatem Jarosława Sellina, sekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W obchody Roku Zaruskiego włączyła się również Poczta Polska, która podczas konferencji miała stoisko z okolicznościowymi znaczkami, kopertami i pocztówkami.

Patronami medialnymi konferencji byli Żeglarski.info, Trójmiasto.pl, Żagle, Radio Gdańsk, Tawerna Skipperów i Dziennik Bałtycki.

Tekst: Jędrzej Szerle, http://www.zeglarski.info