Klejnoty księżniczki Dagmary. Historia pierwszych polskich transatlantyków
Z wielką satysfakcją pragnę poinformować, że moja Oficyna Morska właśnie wydała długo oczekiwany album: „Klejnoty księżniczki Dagmary. Historia pierwszych polskich transatlantyków.” Autorami są śp. Jerzy Drzemczewski (odprowadziliśmy go na wieczną wachtę 19 sierpnia 2025 roku – zajrzyj tu – kliknij) oraz kpt. ż.w. Mieczysław Amielańczyk. Album zawiera bardzo dużą ilość fotografii i rysunków, w wielu przypadkach dotąd niepublikowanych i opowiada pierwszych polskich statkach pasażerskich: „Polonii”, „Pułaskim” i „Kościuszce”. Autorzy w swoim wstępie tak napisali: „Drodzy Czytelnicy, z prawdziwą przyjemnością i satysfakcją przekazujemy Wam unikatowy album o historii pierwszych polskich transatlantyków. Jest ilustrowany licznymi zdjęciami, z których wiele nie było dotychczas publikowanych oraz koryguje niektóre dotychczasowe informacje o tych statkach i ludziach z nimi związanych.
Przeprowadzono bardzo szeroką kwerendę w gdańskim Archiwum Państwowym oddział w Gdyni, Narodowym Muzeum Morskim, warszawskiej Bibliotece Narodowej, Sali Tradycji Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, Muzeum Miasta Gdyni i przedwojennej prasie. Przeanalizowano dokumenty GAL-u dotyczące sprzedaży statku „Polonia” oraz teczki akt osobowych kapitanów Mamerta Stankiewicza, Eustazego Borkowskiego i dyrektora Mariusa Pliniusa.
Opracowano bardzo dokładne KALENDARIA poszczególnych transatlantyków z uwzględnieniem okresu 1908–1930, dotychczas mało znanego w polskiej literaturze. Bardzo pomocna w tym zakresie okazała się książka w języku rosyjskim – Русское Восточно-Азиатское Пароходство 1899–1918, opisująca wszystkie transatlantyki Russian American Line i Baltic American Line. W bogato ilustrowanym rozdziale „Memorabilia” zaprezentowano liczne pamiątki związane z polskimi transatlantykami. Z kolei w rozdziale „Plany pokładów” zamieszczono, dotychczas niepublikowane, dwa unikalne rysunki s/s „Kościuszko” wykonane własnoręcznie przez Karola Borchardta, wówczas II oficera na tym statku. Przedstawiono również losy „Fuso Maru” eks-„Rossija” – czwartego klejnotu księżniczki Dagmary.”
Wstęp ten zawiera również słowa podziękowania dla wszystkich, którzy przyczynili się do pozyskania często unikatowych materiałów zdjęciowych i rysunków. Specjalne podziękowania trafiły do rąk Autorów pięciu obrazów wykorzystanych na okładce i wewnątrz albumu – niezrównanych polskich malarzy-marynistów Marka Sarby i Grzegorza Nawrockiego. (Z dumą chciałbym w tym miejscu przypomnieć, że obrazy Marka Sarby zdobią również okładki dwóch wydanych wcześniej w mojej Oficynie książek śp. Ryszarda Leszczyńskiego: „Katastrofy i wypadki morskie floty pomocniczej PMH (1926-2016)” i „Wolność solą znaczona„).
Należy też dodać, że album zawiera w sobie, można powiedzieć, „prehistorię” Polskich Linii Oceanicznych S.A. w Gdyni. Firma ta w roku obecnym obchodzi Jubileusz 75 lat istnienia. Omawiane w albumie pierwsze polskie statki pasażerskie należały do Polskiego Transatlantyckiego Towarzystwa Okrętowego, które powstało 11 marca 1930 roku, w 1934 roku zostało przekształcone w Gdynia – Ameryka Linie Żeglugowe S.A. (GAL), a następnie, w roku 1951 przekształconego właśnie w PLO S.A.
Książkę można już nabyć w naszej księgarni: https://sklep.oficynamorska.pl/pl/p/Klejnoty-ksiezniczki-Dagmary.-Historia-pierwszych-polskich-transatlantykow/437
Na 14 kwietnia br. zaplanowaliśmy uroczystość chrztu i promocję albumu w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, co można sobie zaplanować zgodnie z poniższym zaproszeniem. Przypomnę o tym wydarzeniu jeszcze w tygodniu je poprzedzającym.
Cezary Spigarski
